س 990 : اشيائى را كه انسان در طول سال خمسى مىخرد و سپس آن را بعد از سال خمسىاش مىفروشد ، چه حكمى دارد ؟ ج : اشياء ياد شده اگر جزو لوازم زندگى است و جهت استفادهء شخصى خريده است ، خمس ندارد ؛ ولى اگر آن را براى فروش خريده و فروش آن هم تا سر سال خمسى ممكن است ، پرداخت خمس سود آن واجب است . در غير اين صورت ، تا آن را نفروخته ، خمس ندارد و هنگامى كه آن را فروخت ، سود حاصل از فروش آن از درآمدهاى همان سال فروش محسوب مىشود . س 991 : اگر كارمندى حقوق سال خمسى خود را بعد از رسيدن آن دريافت كند ، آيا دادن خمس بر او واجب است يا خير ؟ ج : اگر تا سر سال خمسى قابل دريافت باشد ، پرداخت خمس آن واجب است ، هر چند هنوز آن را نگرفته باشد ؛ در غير اين صورت ، جزء درآمدهاى سالى كه آن را دريافت مىكند ، محسوب مىشود . س 992 : خمس سكه هاى طلا كه قيمت آنها هميشه در حال تغيير است ، چگونه است ؟ ج : اگر قصد دارد خمس را از قيمت آنها بدهد ، ملاك ، قيمت روز پرداخت است . س 993 : اگر شخصى سال مالى خود را به قيمت طلا محاسبه نمايد ، به طور مثال اگر همهء سرمايه‌اش معادل با صد سكه طلا از نوع بهار آزادى باشد كه مقدار بيست سكه از آن را به عنوان خمس پرداخته و هشتاد سكه مخمس باقى بماند و در سال بعد اگر قيمت سكه افزايش يابد ( ولى سرمايهء او معادل همان هشتاد سكه است ) ، آيا به آن خمس تعلق مىگيرد ؟ آيا واجب است كه خمس افزايش قيمت را بپردازد ؟ ج : ملاك در استثناى سرمايهء مخمس ، همان سرمايهء اصلى است . اگر سرمايهء اصلى كه با آن كار مىكند ، سكه هاى طلا از نوع مثلًا بهار آزادى باشد ، در سر سال مالى سكه هاى مخمس استثنا مىشوند ، هر چند قيمت آنها به واحد ريال نسبت به سال گذشته ، افزايش يافته باشد . ولى اگر سرمايهء او پول نقد يا كالا باشد كه در سر سال خمسى آن را با سكه هاى طلا مقايسه كرده و خمس آن را داده باشد ، بايد در سر سال خمسى آينده فقط قيمت سكه هاى طلا را كه سال گذشته آنها را حساب كرده ، استثنا كند نه تعداد سكه ها را . بنا بر اين اگر قيمت سكه ها در سال آينده افزايش يابد ، مقدار افزايش قيمت ، استثنا نمىشود ، بلكه سود محسوب شده و پرداخت خمس آن واجب است . تعيين سال مالى س 994 : كسى كه اطمينان دارد به اينكه چيزى از درآمد سالانه‌اش تا پايان سال باقى نمىماند ، بلكه تمامى درآمد و منفعت او در خلال سال خرج هزينه هاى زندگى او مىشود ، آيا واجب است براى خود سال خمسى تعيين كند ؟ كسى كه بر اثر اطمينان به اينكه چيزى از درآمدش زياد نمىآيد ، سال خمسى تعيين نكرده ، چه حكمى دارد ؟ ج : ابتداى سال خمسى با تعيين از جانب مكلَّف مشخّص نمىشود ، بلكه يك امر واقعى